چرا حرفی از گردش زمین به دور خورشید در قرآن نیست؟

چرا حرفی از گردش زمین به دور خورشید در قرآن نیست؟

باسمه تعالی

چندی پیش مقاله ای درباره شبهاتی که کتاب نقد قرآن، نوشته نویسنده ای با اسم مستعار دکتر سها، مطرح کرده نوشته بودم. ظاهرا این کتاب باعث سئوالات فراوانی شده که به نوبه خود سعی خواهم کرد جواب بعضی از آنها را ارائه کنم. یکی از این سئوالات این است که چرا در قرآن مسئله گردش زمین به دور خورشید ذکر نشده است؟ و این عدم ذکر را نشانه عدم اطلاع رسول الله از این امر دانسته اند.

در آن مقاله قبلی آورده بودم که یکی از شگردهای این کتابهای شبهه کم مایه این است که چنین وانمود کنند که انگار مردم قدیم هیچ بهره ای از دانش نداشتند و بنابراین هر آنچه که در کتابهای قدیم یافت میشود مشتی خرافات است. چنین تصوری قطعا درست نیست و در هر دوره زمانی دانشمندان بزرگی وجود داشته اند. در مورد شناخت بشر از منظومه شمسی هم مستندات بسیاری وجود دارد که ثابت میکند که حداقل هزاران سال است که مسئله کروی بودن زمین و نحوه حرکت سیارات منظومه شمسی برای دانشمندان شناخته شده بوده است. در مقاله دیگری درباره واحدهای اندازه گیری فوت و مایل نوشته بودم که حتی سازندگان اهرام مصر از کروی بودن زمین و ابعاد خورشید و فواصل نجومی دقیقا اطلاع داشتند. بنابراین اگر مطابق آنچه که در این شبهات ادعا میشود، قرآن چنین بیان کرده بود که زمین ثابت است و خورشید به دور زمین میگردد، قطعا دانشمندان هم عصر قرآن به آن اعتراض میکردند.

قرآن در مورد حرکت خورشید و زمین چه گفته؟

در قرآن هیچ کجا پیدا نمیکنید که گفته باشد خورشید به دور زمین و یا زمین به دور خورشید میگردد. بلکه در چند جا گفته که هر کدام اینها در مسیری تعیین شده حرکت میکنند. مثلا آیه 33 سوره انبیاء چنین است:

وَهُوَ الَّذِي خَلَقَ اللَّيْلَ وَالنَّهَارَ وَالشَّمْسَ وَالْقَمَرَ كُلٌّ فِي فَلَكٍ يَسْبَحُونَ

یعنی اوست که شب و روز و خورشید و ماه را آفرید که هر یک در مداری شناور است.

اگر عالمانه بخواهیم حرف بزنیم، چه باید بگوییم؟

اگر بخواهیم از نظر علمی این مطلب را درست تشریح کنیم، باید بگوییم که هر کدام این اجرام یک مسیر حداقل 3 بعدی را در فضا دنبال میکنند. خورشید هم ساکن نیست و مسیر حرکتش را هم حتی نمیشود یک خط ثابت فرض کرد. اینکه واقعا مسیر حرکت خورشید نسبت به سیارات نزدیک، و حرکت مجموعه این سیارات در کهکشان راه شیری، و همچنین حرکت کهکشان نسبت به کهکشان های مجاور چیست، برای ما قابل تحقیق نیست. لذا بشر سعی میکند مطلب را از دید کاربرد عملی که برای او دارد، مدل سازی کند. مدل سازی هم یعنی صرفنظر از این که حقیقت یک پدیده چیست، مسئله را به نحوی ساده کنیم که در کاربردهای عملی بتوانیم رفتار آن پدیده را پیش بینی کنیم.

در مدل سازی حرکت پیچیده 3 بعدی زمین و خورشید، هم میتوانیم زمین را ثابت فرض کنیم و مدل ریاضی از حرکت خورشید بدست آوریم؛ و هم میتوانیم خورشید را ثابت فرض کنیم و معادله دوران زمین به دور خورشید در یک مدار حلقوی را بدست آوریم. البته به این دلیل که معادله دوم خیلی ساده تر است، همه ترجیح میدهند که در مدل سازی خورشید را ثابت فرض کنند. علم تجربی اساسا توان شناخت حقیقت پدیده ها را ندارد و تنها چیزی که میتوان روی آن فکر کرد، بدست آوردن مدلهایی است که بتوان با استفاده آن، رفتار پدیده های فیزیکی را پیش بینی کرد. متاسفانه کسانی که آشنایی کافی با علم ندارند، تفاوت بین حقایق علمی و مدلهای کاربردی را تشخیص نمیدهند و این دو را یکی فرض میکنند.

به عنوان نمونه مسئله جاذبه زمین فقط یک تئوری است که به منظور ارائه یک مدل کاربردی مطرح شده است و قبل از آن هم تئوریهای دیگری مطرح شده بود. هنوز بعد از 300 سال مطرح شدن این تئوری، نمیشود ادعا کرد که ساز وکار جاذبه برای بشر شناخته شده است. بعضی ها ادعا میکنند که امواج جاذبه را پیدا کرده اند و حتی دستگاه های زیادی برای آشکارسازی این امواج ساخته شده است. اما هنوز کسی نمیداند که آیا چیزی به نام امواج جاذبه وجود دارد یا نه. یا اساسا نیرویی به نام جاذبه وجود دارد یا نه. مدل جاذبه از آن جهت که حل مسائل مهندسی را ساده میکند، کاربرد زیادی دارد. اما در بین عوام چنین وانمود میشود که جاذبه یک حقیقتی است که تا 300 سال پیش شناخته نشده بود. انگار که مردم عالم تا قبل از نیوتون هیچوقت ندیده بودند که سیبی از درخت بیافتد و هیچوقت فکر نکرده بودند که چرا سیب به جای اینکه به طرف آسمان برود، به طرف زمین می آید.

این ضعف عوام در فرق گذاشتن بین حقیقت پدیده ها و مدل های کاربردی که برای پیش بینی رفتار آنها ارائه میشود، معمولا دستمایه سوء استفاده سوداگرانی مانند دکتر سها قرار میگیرد و چنین وانمود میکنند که چون قرآن حرفی از جاذبه نزده و یا مدل گردش زمین به دور خورشید را تایید نکرده، پس ایراد دارد.

اگر قرآن چنین مدل هایی را به عنوان حقایق علمی بیان کرده بود، آنوقت ایراد داشت.

دلیل آن هم این است که این مدل های کاربردی در طول زمان دستخوش تحول میشوند. همانطور که مدل جاذبه جایگزین مدلهای قبلی شد، احتمال زیادی دارد که در دهه ها و یا صده های آینده مدل های گویاتری به جای تئوری جاذبه مطرح شوند. همانطور که در دوره معاصر مردم به مدل هایی که قدیمی ترها در مورد علت جذب اشیاء به طرف زمین داشتند، با دیده تمسخر نگاه میکنند، آیندگان نیز شاید به مردم این دوره بخندند که چطور نیرویی فرضی به نام جاذبه را تصور میکردند.

در مورد حرکت زمین به دور خورشید هم همین مطلب صادق است. برای اهل علم واضح است که فرض ثابت بودن خورشید و چرخش زمین به دور آن، فقط یک مدل کاربردی است و حرکت پیچیده 3 بعدی هر کدام از این اجرام در فضا برای ما قابل تحلیل نیست. ما فقط میتوانیم حرکت اجرام آسمانی نسبت به هم را مشاهده کنیم و خبری از نحوه حرکت مستقل آنها نداریم. اگر قرآن به عنوان کلام خالق، مدلهای بشری را، به عنوان حقیقت علمی و نه به عنوان محاوره ای حرف زدن، بیان کرده بود، دیگر نمیتوانست به عنوان کلام خالق شناخته شود.

محاوره ای حرف زدن یعنی چه؟

برای اهل علم واضح است که وقتی از چرخش زمین به دور خورشید حرف میزنیم، داریم محاوره ای صحبت میکنیم. محاوره ای حرف زدن یعنی اینکه هم گوینده و هم شنونده بر این مطلب واقف هستند که صحبت آنها درباره جنبه های کاربردی یک پدیده است و قصد ارائه تحلیل علمی را ندارند. مثلا وقتی میگوئیم که خورشید طلوع کرد، همه میدانند که نسبت دادن طلوع به خورشید درست نیست و این زمین است که در حال چرخش به دور خود است. حتی در مجامع علمی اگر یک دانشمند حرف از طلوع و غروب خورشید بزند، کسی به او اعتراض نمیکند که چرا این فعل را به خورشید نسبت میدهد. چون همه واقفند که این نوع حرف زدن محاوره ای است و قصد این است که نتیجه عملی و کاربردی یک رخداد را گزارش کنند.

جمع بندی

اینکه قرآن چنین بیان کرده که اجرام آسمانی هر کدام در مسیری شناور هستند، تنها توضیحی است که هیچگاه در گذر زمان کهنه نخواهد شد و در آینده هم کسی نمیتواند به آن ایراد بگیرد. همین مطلب که قرآن از مدل های ذهنی بشر برای تشریح حقایق علمی استفاده نکرده، خود به تنهایی برای اثبات وحی بودن آن کافی است.

21 نظر درباره “چرا حرفی از گردش زمین به دور خورشید در قرآن نیست؟”

  1. سلام بخدا از وقتی مقاله دکتر سها را خوندم خیلی به هم ریختم همش توی اینترنت میگردم تا مقاله ای پیدا کنم که جواب این آقا رو داده باشه حتما من آدمی هستم با اعتقادات ضعیف ولی این که این دنیا رو بدون خدا تصور کنم برام دیوونه کننده است دوست دارم فقط به حقیقت برسم تا همه وجودم رو فداش کنم من از این همه بلبشو خسته شدم متاسفانه روحانیون ما اکثرشون آدمهایی هستند متحجر و مخصوصا در این زمانه آدم جرئت نمیکند علنا سوالی از شبهات قرآن بپرسد والبته اکثر این گروه متحجر گچ مغز چیزی هم نمیدانند که جوابت را بدهند خدایا کمکم کن تا راه درست رو پیدا کنم

    1. ضمن عرض سلام،
      در مقاله دیگری که اینجا هم لینک آنرا آورده ام، نشان داده ام که حرفهای دکتر سها فقط برای لجن مال کردن مباحث دینی زده شده و ارزش مطرح شدن به عنوان شبهه علمی را ندارد.
      ایشان اول کتابش ادعا کرده که کتابش را باید کسانی بخوانند که قبلا قرآن را خوب خوانده باشند. اما نه خودش قرآن را خوانده و نه کسانی که به حرفهای او گوش میدهند. این حرفها را هم فقط برای این زده که مخاطبانش هرگز هوس نکنند که خودشان تحقیق کنند.
      جنابعالی اگر شبهه مشخصی را قابل طرح میدانید بفرمایید تا در حد توان درباره آن تحقیق و بحث کنیم.
      با تشکر

      1. سلام.اگه میشه توتلگرام به این آدرس@sahebalzaman93 پیام بدین شبهاتی دارم که میخوام باهاتون مطرح کنم

    2. شما مطمئن باش اگر به دنبال حقیقت باشی ، خدا قطعا قطعا اون رو بهتون نشون میده!

  2. حاجی چرا اینقد افکار من و شما شبیه به همه ؟
    خیلی گشتم ، شما هستی که داری مثل من فکر میکنی

    1. با سلام وعرض تشکر،
      پس مایه خوشوقتی است که بالاخره شما را یافتم.

  3. به عنوان یک انسان غیرمسلمان ولی علمی، حرفهای شما را تایید میکنم. موفق باشید.

  4. با سلام ، فرمودید که خداوند نگفته خورشید حرکت دارد ، در حال که در آیه 29 لقمان و همچنین 38 و 40 سوره یس این موضوع را بیان کرده ، از شما خواهش میکنم اگر میشود بنده را از گمراهی بیرون آورید

    1. ضمن عرض سلام،
      لطف بفرمایید اول مقاله را بخوانید.
      عبارتی که نوشته ام را تکرار میکنم:
      «در قرآن هیچ کجا پیدا نمیکنید که گفته باشد خورشید به دور زمین و یا زمین به دور خورشید میگردد.»
      ادعا نکردم که قرآن نگفته که خورشید حرکت دارد. بلکه آنچه قرآن گفته این است که هر کدام اینها در مسیری تعیین شده حرکت میکنند.

  5. در آیات 38 تا 40 سورهیس می خوانیم: «وَ الشَّمْسُ‏ تَجْرِى‏ لِمُستَقَرٍ لَها ذلِکَ تَقْدِیْرُ الْعَزِیْزِ الْعَلِیْمِ * وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتّى‏ عادَ کَالْعُرْجُوْنِ الْقَدِیْمِ * لَا الشَّمْسُ یَنْبَغِى لَها اَنْ تُدْرِکَ الْقَمَرَ وَ لَا اللَّیْلُ سابِقُ النَّهارِ وَ کُلٌّ فى فَلَکٍ یَسْبَحُوْنَ»؛ (و خورشید [نیز براى آنها آیتى است] که پیوسته به سوى قرارگاهش در حرکت است؛ این تقدیر خداوند توانا و داناست * و براى ماه منزلگاه هایى قرار دادیم. [و هنگامى که این منازل را طى کرد] سرانجام به صورت شاخه کهنه [قوسى شکل و زرد رنگ] خرما درمى آید * نه خورشید را سزاست که به ماه برسد، و نه شب بر روز پیشى مى گیرد، و هر یک در مسیر خود شناورند).
    برخی از مستشرقان حرکت خورشید را در این آیات به معنای حرکت خورشید به دور زمین، که در زمان نزول قرآنبه عنوان توصیف علمی آن روز از حرکت افلاک مطرح بوده دانسته و آن را خلاف یافته های امروز علم نجوم پنداشته اند و با این معنی خواسته اند تعارض قرآنبا علم و غیر جاودانه بودن آن را اثبات کنند!(1)
    این درحالی است که در این آیات سخن از انواع گردش خورشید (طولی و دورانی) در مدار ثابت خود است نه گردش آن به دور زمین. برخلاف تصور برخی مغرضان و معاندان اسلامو قرآن، این افتخاری برای قرآناست که سال ها پیش از اکتشافات علم نوین نجوم، به انواع گردش خورشید اشاره کرده است.

    1. با سلام،
      حکم دادن درباره اینکه منظور قرآن این است و جز این نیست، کار راحتی نیست. با گذشت زمان و بالا رفتن دانش و درک بشر ممکن است که مطالب دیگری کشف شود که الان نمیدانیم. اما بهرحال نه در حال حاضر و نه در آینده امکان نقض کلام قرآن وجود ندارد.

  6. در قرآن خیلی چیزهای دیگر هم نیست آیا در قرآن کوآلا یا برف یا بیماری آنفولانزا یا رنگ صورتی هست؟!

    1. اگر در قرآن اسم کوآلا و برف و رنگ صورتی هم آمده بود، آیا شما به عنوان وحی الهی آن را قبول میکردید؟ یا دنبال چند تا اسم دیگر میگشتید که ببینید در قرآن هست یا نه؟
      آیا اگر قرآن مثل یک دائره المعارف سعی کرده بود درباره همه چیز مطلبی داشته باشد، آنرا به عنوان وحی الهی قبول میکردید و یا فقط به عنوان دائره المعارف؟
      الان که دائره المعرف بریتانیکا راجع به همه چیز توضیح داده، آیا آن را به عنوان وحی الهی قبول میکنید؟
      قطعا نه.
      قرآن وحی الهی برای هدایت بشر است نه دائره المعارف

  7. باسلام خدمت تمام دوستان اونای که براشون مهمه به حقیقت برسند باید بهاش رو هم بپردازن و بهاش اینه که برای روشن شدن خودشون برن قران رو البته با ترجمه فارسی بخونن ایه به ایه در ایه۸۸سوره نمل اومده کوههایی که شما میپندارید بی حرکتن مانند ابر حرکت میکنند که حرکت زمین رو توضیح میده پس لطفا منتظر لقمه اماده نباشید وبه خودتون زحمت بدید وقران رو مطالعه کنید

  8. سلام
    مشکل اینه که یه مشت بیسواد ترجمه کردن آیه رو
    و تری الجبال تحسبها جامدة
    کی گفته جامد به معنی ساکن هست
    فاز های مختلف ماده رو میگن
    جامد،مایع،گاز و…
    حالا جامد میشه ساکن؟
    پس جامد به معنی سخت و سنگ بودن هست نه ساکن
    “و هی تمر مر السحاب”
    پس تمر در مقابل جامدة قرار داره که به معنی در هم پیچیده شدن و یا همون مرور خودمون هست
    چیزی مثل مواد مذاب که جوشش و غلیانش رو بارها تماشا کردیم
    و اینکه از قول یک دانشمند معروف غربی شنیدم که میگفت همه جامدات نوعی مایع هستن که خیلی آهسته حرکت میکنن(مثل شیشه که در موردش اینو میگن)
    و در قرآن اومده که
    افلا تنظرون الی الابل کیف خلقت
    آیا ندیدید که شتر(شاید منظور شتر حضرت صالح(ع) بوده)چگونه خلق شد(بوجود آمد)
    و الی السماء کیف رفعت
    و الی الارض کیف سطحت(چگونه زمین مسطح شد؟)
    یا آیه(وجعلنا السماء سقفا محفوظا)
    یا آیات ابتدایی سوره جن(و انا لمسنا السماء و…)
    و یا آیه 33 سوره 55(الرحمن)
    و…
    شما ترجمه یه بیسواد رو ملاک قرار نده
    اگر مدل زمین کروی درست باشه نباید ماه رو توی روز بشه دید
    نباید ماهگرفتگی رو توی روز بشه مشاهده کرد(2010 تو نیومکزیکو رخ داد)
    یه مدل(غیر از ماکت یا انیمیشن) از گردش ماهواره ها تو آزمایشگاه با آهنربا میدیدیم نه اینکه ماهواره تو ژوئن 2017 تو برزیل سقوط کنه بهش بالون وصل باشه
    رود نیل یا می سی سی پی چند هزار مایل رو چطور با وجود انحنا و چاذبه ای که به سمت داخل زمینه(مرکز کره؟!!!) طی میکنه؟
    چطور رودهایی که هم جهت با گردش زمینن در جریان هستن؟
    و هزاران سوال بی پاسخ دیگه!!
    عزیز مطالعه کن
    نه تفسیر و توجیه

  9. مقاله خیلی عالی بود جوابش دهن شکن برای همه اونایی که الکی شبهه ایجاد میکنند تشکر فراوان

  10. این حسین دوستمون هم خیلی دلایل کودکانه ای برای مسطح بودن زمین میارن!!!!
    عزیز جان شما رو به آثارالباقیه بیرونی ارجاع میدم… ایشون اونجا توضیح داده که چرا زمین کرویه. نظریه مسطح بودن زمین حتی نمیتونه سوالات ساده هیات در جهان قدیم رو توضیح بده.
    درباره ماهواره هم شما میتونین شب با یه تلسکوپ خوب برین کویر یا جایی که آلودگی نوری کمی داره و با چشمان خودتون حرکات ماهواره ها به دور زمین رو ببینین. حتی با چشم غیر مسلح هم میتونین این کار رو بکنین.
    اما اپه با خودتون تلسکوپ ببرین و در موقعیت مناسب باشین میتونین ببینینش
    https://www.youtube.com/watch?v=QA3U7dpV3p4

  11. سلام
    تعجبی نداره چون حرف ساده گفته میشه شما بهش توجهی نکنید
    صد البته که جواب همین سوالات ساده رو هم ندارید.وگرنه جواب قانع کننده میدادید
    لطف کنید سوالات پیچیدتون رو مطرح کنید.سوالات ساده رو هم همینطور
    من نگفتم ماهواره وجود نداره
    اما ماهواره به این سبکی که ادعا میشه وجود نداره
    بله.ماهواره بالنی وجود داره
    اما شما ببینید تو تصاویری که از ISS منتشر میشه،یا از راهپیمایی فضایی و… هیچ ماهواره ای دیده نمیشه
    هروقت با کره مغناطیسی،در آزمایشگاه مدلی ساختید که مثل مدل گردش ماهواره ها باشه،من حرفتون رو قبول میکنم
    با انیمیشن و تصویربرداری از ماکت و… نمیشه به نتیجه رسید
    چیزی که ما دیدیم و جوابی هم براش ندارند و ندارید اینه که بالون وصله به ماهواره
    مدل گردش ادعایی ISS به دور زمین رو چک کنید و map کنید رو نقشه زمین تخت.اونوقت میبینید به بازیچه گرفتنتون
    انقدر توجیهات کروی گرایان مسخره است،که شخصا هیچ علاقه ای به مطالعه آثارشون ندارم
    هر سوالی باشه در خدمتم
    تلگرام
    @
    exception44

  12. سلام و ممنون از نکات خوبتون.
    سئوالی که برام پیش آمده اینه که آیا ممکن است زمین گردشی به دور خورشید نداشته باشد و بلکه این خورشید است که به دور زمین می گردد؟
    آیا امکان دارد نظر علم مبنی بر گردش زمین به دور خورشید اشتباه باشد؟ از چه طریقی می توان در این زمینه تحقیق کرد؟
    علم برای اثبات گردش زمین به دور خورشید چه دلایلی دارد؟

Leave a Reply

Your email address will not be published.

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <s> <strike> <strong>